Legeria eta politika publikoak

Indarkeria matxistak egiturazko errealitatea izaten jarraitzen du Estatuan eta gure autonomia-erkidegoan. Ez da akats isolatu bat, ezta estatistika hotz bat ere. Apurtzen diren bizitzak dira, urratzen diren gorputzak eta isilik sufritzen duten izakiak. Legeriak eta politika publikoek irmotasunez, zabaltasunez eta eraginkortasunez erantzun dezatela eskatzen dugu. Aski da erretorika hutsa!

Indarkeria bikarioa: lorpen osatugabea

2025eko abendutik, indarkeria bikarioa delitu autonomo gisa txertatzen ari da Espainiako ordenamendu juridikoan, Zigor Kodea eta beste arau batzuk aldatzen dituen lege organikoaren aurreproiektu baten bidez, genero-zigor espezifiko eta astungarriekin tipifikatzeko.

Lege horrek — urteetako borrokaren emaitza — honela definitzen du indarkeria bikarioa: emakumeei sufrimendua eragiteko erabiltzen den indarkeria, hirugarren batzuen bidez, batez ere seme-alaben bidez edo hurbileko beste pertsona batzuen bidez.

Hala ere, oraindik ez da lege osoa: Legebiltzarrean izapidetzen ari da oraindik, eta eztabaida politikoen mende dago. Egungo idazkerak ama babesleak behar beste babesten ez dituela eta erasotzaileak biktima diren haurrekin harremana izatea eragozten ez duela adierazi dute.

Aitorpen juridiko hori beharrezkoa da, baina ez nahikoa. Tipifikazioarekin batera, protokolo argiak, babes-neurri blindatuak eta baliabide errealak erabili behar dira biktimak eta haien haurrak patriarkatu judizialean trukerako txanpon gisa ez erabiltzeko.Sexu-indarkeria: benetako eta berehalako babesa

Ez dugu erdi tintarik onartzen. Zera exijitzen dugu:

Tipifikazio argia eta zigor proportzionalak indarkeria matxista mota guztietarako: fisikoa, psikologikoa, ekonomikoa, digitala eta bikarioa.
Justizia eraginkorra, epaile baten interpretazio arbitrarioaren edo epaitegi baten saturazioaren mende ez dagoena.
Sexu-indarkeria kasuetarako egokitutako protokolo integralak, bereziki adingabeen aurkakoak: arreta espezializatua, entzute sentikorra eta berriz biktimizatzen ez diren inguruneak.
Epaileentzako, fiskalentzako, polizientzako eta gizarte-profesionalentzako derrigorrezko prestakuntza genero-ikuspegian.

Lege-aurreproiektuek eta sektoreko itunek benetako babesa ekarri behar dute, berehalakoa eta ez hitz ederrak bakarrik.

Lege eta politika publiko eraldatzaileak

Emakumeen eta gizarte osoaren bizitza eraldatzen duten lege eta politika publikoak eskatzen ditugu, eta ORAIN eskatzen ditugu. Izan ere, mendekotasun orok indarkeria sortzen du: gure gorputzek, erabakiek edo ahotsek gutxiago balio dutela irakasten zaigunean, desberdintasuna lanean, etxean, hezkuntzan edo hedabideetan normalizatzen denean abusu fisikoa, psikologikoa, ekonomikoa eta sexuala legitimatzen duen egiturazko indarkeria gertatzen da.

Ez gara gertakari isolatuez bakarrik ari; indarkeria matxista loratzea ahalbidetzen duen sistema baten aurka egiten dugu, erasotzaileen zigorgabetasuna eta biktimen ikusezintasuna elikatzen dituena.

Lege eta politika publikoak ezin dira adierazpen hutsak izan: mendekotasuna hautsi, berdintasun eraginkorra bermatu eta indarkeria mota guztietatik babestu behar gaituzte. Horregatik, ezinbestekoak dira:

Legez bermatutako lan- eta soldata-berdintasuna: tresna juridikoak nahi ditugu enpresak eta administrazioak soldata-arrakala ezabatzera behartzeko, diskriminatzen duenarentzako benetako zigorrak eta emakumeen egiturazko prekarizazioa hausten duten neurriak.
Zainketen birbanaketa, politika publiko lotesle bihurtuta: etxeetan erantzunkidetasuna bermatzen duten legeak eta aurrekontuak, zaintza-zerbitzu irisgarriak eta ordainduak, eta oinordetzan jasotako rol patriarkalak hausten dituztenak.
Sexu- eta ugalketa-eskubideak, legez blindatuak: sexu- eta ugalketa-osasunerako, derrigorrezko hezkuntza afektibo-sexualerako eta atzerapauso politikoen aurkako babeserako zerbitzu unibertsalak eta seguruak bermatzeko legeak exijitzen ditugu.
Ikuspegi intersekzionala araudi eta plangintza publiko osoan: generoa, klasea, arraza, sexu-orientazioa eta desgaitasuna lege, programa eta aurrekontu bakoitzean txertatzea nahi dugu, ez asmo onen adierazpen gisa bakarrik.
Benetako aplikazioa eta etengabeko ebaluazioa: ez ditugu onartzen paperean bakarrik existitzen diren legeak. Jarraipena, adierazle argiak eta zehapen eraginkorrak eskatzen ditugu betetzen ez dutenentzat, berdintasuna agerikoa eta egiaztagarria izan dadin.

Ez dugu apurrik nahi. Ez dugu konponbide partzial eta zatikaturik nahi. Erabateko berdintasuna nahi dugu, hura beteko dela bermatuko duten baliabideak, legezko tresnak eta mekanismo eraginkorrak dituena.

Zer falta da politika publikoetan?

Badira paperari buruz aurrera egiten saiatzen diren estatuko araudiak eta planak: baliabideak daude, krisi-zentroak, autonomia-erkidegoen finantzaketa, baliabide propioak eta kanpaina publikoak. Baina ozenki galdetzen dugu:

Zergatik daude oraindik arretarik gabeko salaketak?
Zergatik hainbeste erasotzailek jausten dira berriro portaera bortitzetan sistemak irmo jokatu gabe?
Zergatik ez da babesa homogeneoa lurraldeen artean?
Zergatik ez da loteslea bizirik atera direnen parte-hartzea politiken diseinuan?

Gazteria eta berdintasuna: Premiak

Gazteek ezikusiarena egin ezin zaien gabeziak hautematen eta adierazten dituzte:

Hezkuntza sexual eta afektibo erreala eta derrigorrezkoa hezkuntza-sisteman, adostasuna, mugak eta berdintasunezko harremanak irakatsiko dituena.
Indarkeria ez-fisikoak ezagutzea, hala nola kontrol digitala, hertsadura emozionala edo etengabeko zaintza.
Gazteen benetako bizitzekin bat egiten duten berdintasun-politikak, haien esperientziekin loturarik ez duten diskurtso instituzionalen ordez.
Indarkeriak normalizatu beharrean, prebenitu eta zigorrik gabe geratuko ez diren gizartea nahi dugu.

Gure apustua: legeria loteslea eta inpaktu-politikak

Ez gara konformatzen. Ez dugu erdizka egiten den legerik onartzen, ez finantzarik gabeko protokolorik, ez bizitzak aldatzen ez dituen planik. Zera exijtzen dugu:

Indarkeria matxista mota guztiak babesten dituen legeria, modu eraginkorrean aplikatuta.
Baliabideak, etengabeko ebaluazioa eta biktimen eta aktibisten benetako parte-hartzea dituzten politika publikoak.
Eraldaketa kultural sakona, haurren hezkidetzatik hasita.